Portosystemische Shunt bij Honden: Symptomen, Diagnose & Behandeling

Een portosystemische shunt (PSS) is een ernstige aandoening die de leverfunctie bij honden aantast. Hierbij leidt een abnormaal bloedvat het bloed om de lever heen, waardoor de essentiële ontgifting en stofwisseling die deze vitale orgaan normaal uitvoert, niet plaatsvindt. Dit zorgt voor een ophoping van gifstoffen in de bloedbaan, wat diverse klinische symptomen en gezondheidsproblemen veroorzaakt. Vroege herkenning en behandeling zijn essentieel om de levenskwaliteit en prognose van uw hond te verbeteren.

Wat is een Portosystemische Shunt (PSS) bij Honden?

De lever is verantwoordelijk voor de stofwisseling van voedingsstoffen, het ontgiften van het lichaam en het reinigen van schadelijke stoffen uit het bloed. Bij honden met PSS stroomt bloed vanuit het maag-darmkanaal en de milt via abnormale bloedvaten langs de lever, waardoor het bloed niet gefilterd wordt en schadelijke stoffen ongefilterd in de algemene bloedsomloop terechtkomen. Deze gifstoffen kunnen neurologische, maag-darm- en systemische klachten veroorzaken die het welzijn van uw hond beïnvloeden.

Portosystemische shunts kunnen aangeboren zijn (aanwezig bij de geboorte) of verworven door progressieve leverziekten zoals levercirrose. Aangeboren shunts betreffen vaak een abnormaal vat binnen de lever (intrahepatisch) of buiten de lever (extrahepatisch). Grotere hondenrassen ontwikkelen vaker intrahepatische shunts, terwijl extrahepatische shunts vaker voorkomen bij kleinere, toy- en miniatuurrassen.

Veelvoorkomende hondenrassen in Nederland die aanleg hebben voor intrahepatische shunts zijn onder andere de Duitse Herder, Labrador Retriever, Golden Retriever, Ierse Setter, Dobermann, Ierse Wolfhond, Old English Sheepdog en Samojeed. Kleinere rassen die vaker extrahepatische shunts ontwikkelen zijn de Yorkshire Terrier, Dwergschnauzer, Poedel, Lhasa Apso, Pekingees, Maltezer, Teckel, Shih Tzu en Cairn Terrier.

Symptomen van een Portosystemische Shunt bij uw Hond Herkennen

Honden met PSS vertonen vaak al op jonge leeftijd symptomen, meestal rond de leeftijd van twee jaar, maar het kan ook later voorkomen bij verworven leverziekte. De belangrijkste tekenen om op te letten zijn:

• Neurologische symptomen: desoriëntatie, cirkelen, dementie, epileptische aanvallen, blindheid en ‘tegen een muur aan drukken’.
• Neurogedragsproblemen: slechte balans en gebrek aan eetlust.
• Maag-darmklachten: braken, diarree, wisselend maag- en darmongemak.
• Urologische problemen: verhoogde dorst, veel plassen en moeite met plassen, wat kan duiden op blaasstenen.
• Groeiachterstand: vertraagde groei en slechte spierontwikkeling.
• Hypoglykemie: lage bloedsuikerspiegel die zwakte of lusteloosheid veroorzaakt.
• Medicijntolerantieproblemen door verminderde leverstofwisseling.
• Overmatige speekselvloed, vaker bij katten gezien, maar ook mogelijk bij honden.

In sommige gevallen vertonen getroffen honden geen duidelijke symptomen en worden ze soms als “het kleinste pupje” van het nest beschouwd. Snelle veterinaire beoordeling is belangrijk bij het opmerken van enige zorgelijke tekenen.

Diagnose van Portosystemische Shunt bij Honden

Een grondige diagnose wordt meestal gesteld met een combinatie van bloedonderzoek, urineonderzoek en een echografie van de buik om de leverfunctie te beoordelen en afwijkingen in de bloedstroom te detecteren. Een speciale test, de ammoniumtolerantietest (ATT), helpt om leverdisfunctie betrouwbaarder vast te stellen.

Geavanceerde beeldvorming, zoals per rectum portal scintigraphie met 99mTechnetium, maakt een gedetailleerde beoordeling van de portale bloedstroom mogelijk en bevestigt de aanwezigheid en locatie van shunts. De definitieve diagnose wordt vaak gesteld tijdens een exploratieve operatie, vooral bij extrahepatische shunts, zodat een chirurgische correctie gepland kan worden.

Behandelingsmogelijkheden voor Portosystemische Shunt

De behandeling richt zich op het beheersen van symptomen, het herstellen van normale leverfunctie en het verbeteren van de levenskwaliteit. De belangrijkste opties zijn medische behandeling en chirurgische correctie, die soms gecombineerd worden afhankelijk van de toestand van de hond.

Medische Behandeling

• Een dieet met een laag eiwitgehalte vermindert de productie van gifstoffen en de belasting van de lever, terwijl het toch de noodzakelijke voedingsstoffen voor de algehele gezondheid levert.
• Medicatie zoals lactulose helpt de opname van ammoniak uit het maagdarmkanaal te verminderen.
• Antibiotica (zoals neomycine of metronidazol) worden voorgeschreven om het aantal ammoniakproducerende bacteriën in de darmen te verminderen.
• Ondersteunende zorg richt zich op het corrigeren van vocht-, glucose- en elektrolytenbalans en het behandelen van symptomen zoals epileptische aanvallen of hypoglykemie.

Chirurgische Behandeling

Chirurgie wordt gezien als de voorkeursbehandeling voor aangeboren shunts, vooral extrahepatische. Dit omvat het afbinden of geleidelijk afsluiten van het abnormale bloedvat om het bloed weer door de lever te laten stromen. Gebruikte technieken zijn onder meer ameroid-constrictors, cellulosebandverstrakking of vaat-occlusieapparaten.

Postoperatieve zorg is cruciaal, met nauwlettende controle op complicaties zoals epileptische aanvallen, hypoglykemie en pijn. Voor de behandeling van aanvallen kunnen medicijnen zoals diazepam of levetiracetam worden ingezet, en in ernstige noodsituaties intensieve zorg met onder andere propofol en fenobarbital. Sedatieprotocollen bevatten vaak acepromazine of dexmedetomidine.

Chirurgische behandeling stimuleert leverregeneratie en verbetert op de lange termijn de prognose aanzienlijk vergeleken met alleen medische behandeling.

Prognose en Langdurige Zorg

De prognose is over het algemeen goed wanneer het abnormale bloedvat operatief succesvol kan worden gesloten, waardoor veel honden na de behandeling een goede levenskwaliteit hebben. Een gedeeltelijke ligatie of alleen medische behandeling geeft een minder gunstige prognose, vooral bij intrahepatische shunts die moeilijker chirurgisch te behandelen zijn.

Een levenslang speciaal dieet en medische monitoring kunnen noodzakelijk zijn om de leverfunctie te ondersteunen en ophoping van gifstoffen te voorkomen. Vroege diagnose en snelle behandeling zijn essentieel om lijden te verminderen en resultaten te verbeteren.

Conclusie

Als u overweegt een hond aan te schaffen van een ras met een verhoogd risico op Portosystemische Shunt, is het belangrijk om de symptomen goed te kennen en vroegtijdig veterinaire controle te laten uitvoeren. Vroege diagnose en een uitgebreide behandeling, idealiter met chirurgische correctie indien mogelijk, bieden uw hond de beste kans op een gezond en volwaardig leven. Verantwoord eigenaarschap, met regelmatige controles bij de dierenarts en een passend dieet, helpt om uw trouwe viervoeter ondanks deze uitdaging een mooie toekomst te geven.